Tokat’ın Artova ilçesine bağlı Boyunpınar Köyü yakınlarında bulunan Horun Mağarası, binlerce yıllık geçmişiyle Anadolu’nun dikkat çeken yer altı yerleşimlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ancak tarihi mağara bugünlerde definecilerin yaptığı kaçak kazılar nedeniyle ciddi tahribat tehdidiyle karşı karşıya.

Boyunpınar Köyü’nün yaklaşık 500 metre kuzeyinde yer alan mağara, bir tepenin yamacındaki ana kaya bloğunun oyulmasıyla oluşturulmuş. Yapılan araştırmalar ve bölgede bulunan seramik parçaları, mağaranın kökenlerinin Kalkolitik Bakır Çağı’na kadar uzandığını gösteriyor.

Erken Hristiyanlık Döneminde Sığınak Olarak Kullanıldı

Uzmanlara göre mevcut yer altı yerleşiminin büyük bölümü, Erken Hristiyanlık döneminde inşa edilerek sığınak ve yaşam alanı olarak kullanıldı. Bölgenin stratejik konumu ve gizli mimarisi, insanların zor dönemlerde güvenli bir şekilde saklanmasına imkan sağlıyordu.

Bölge bugün arkeolojik sit alanı olarak koruma altında bulunuyor. 1995 yılında Tokat Müzesi tarafından gerçekleştirilen temizlik çalışmalarıyla mağara ziyaret edilebilir hale getirildi.

3 Katlı Yer Altı Şehri

Boyunpınar Yer Altı Şehri olarak da bilinen Horun Mağarası, oldukça karmaşık bir mimari yapıya sahip.

Mağarada:

• 3 katlı yer altı sistemi

• 3 ana koridor

• Farklı büyüklükte salonlar

• Küçük yaşam odaları

• İbadet amacıyla kullanıldığı düşünülen küçük bir şapel

bulunuyor.

Giriş ve ara koridorların oldukça dar olduğu dikkat çekiyor. Bu geçitlerin genişliği yaklaşık 60–70 santimetre, yüksekliği ise 1.30 metre civarında. Ana salonlara ulaşıldığında ise tavan yüksekliği 1.80 metreye kadar yükseliyor ve rahatça yürünebiliyor.

Mağaranın içinde bulunan doğal hava sirkülasyonu, buranın kısa süreli saklanma alanından ziyade uzun süreli yaşam için tasarlandığını gösteren önemli detaylardan biri.

Defineciler Tarihi Yok Ediyor

Ancak bölgedeki en büyük sorun kaçak kazılar. Define avcılarının yaptığı kazılar nedeniyle mağaranın bazı koridorlarının toprak ve kaya parçalarıyla dolduğu, tarihi dokunun ise büyük ölçüde zarar gördüğü görülüyor.

Uzmanlar, Anadolu’nun önemli arkeolojik miraslarından biri olan Horun Mağarası’nın korunması için daha sıkı denetim ve koruma önlemleri alınması gerektiğini vurguluyor.