NAZLI ÖNGÖREN / ANKARA - BHA
Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger, “Ukrayna savaşının akıbetine ilişkin belirsizlik devam ediyor” başlıklı köşe yazısında şu ifadelere yer verdi:
"Yeni yılın ilk günlerinde ABD’nin Venezuela lideri Nicholas Maduro’yu Caracas’tan kaçırması ve New York’da mahkeme önüne çıkarması uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı. ABD’nin eylemi bir yandan devletlerin egemenliğine, öte yandan içişlerine karışmama ilkesine müdahale anlamı taşıyor. Eylem, BM’nin ana sözleşmesine ilave olarak ABD anayasasına bile aykırı. Kuşku yok ki, dünyada bir çok ülke bu gelişmeden doğrudan yahut dolaylı biçimde etkilenecek. Teknik açıdan bakıldığında korsanlık, haydutluk olarak değerlendirilebilecek eylem acaba Rusya Ukrayna arasında devam eden barış müzakerelerini de etkileyecek mi? Caracas operasyonunun etkileri belli bir aradan sonra ortaya çıkacak.
Rusya Ukrayna savaşında fiili durumda bir durağanlık söz konusu. 24 Şubat 2022’de başlayan çatışmalar cephe hattında bir statüko yaratmış vaziyette. Ağustos ayında Alaska’da gerçekleşen Putin-Trump zirvesinden günümüze cephede çok fazla bir değişim olmadı. Taraflar birbirlerine belli aralıklarla dron ve füzelerle kesif saldırı tertipliyor. Trump, çeşitli tarihlerde yaptığı açıklamalarda ve arabulucuları kanalıyla yürütülen müzakerelerde Rusya’nın resmi tezlerine yakın çizgide duruyor. Bir başka şekilde ifade etmek gerekirse ABD yönetimi fiilen Rusya kontrolü altında olan toprakların bir bölümünün uzlaşma sağlanması amacıyla bırakılması görüşünü savunuyor. Ne var ki, ABD tarafından dile getirilen güvenlik garantileri mukabilinde barış anlaşmasına ulaşma baskısı Avrupalı liderlerce benimsenmiş değil. Ukrayna’ya AB, NATO ve hatta ABD garantisi verilmesi hususundaki görüş ayrılıklarının ortadan kaldırılması arayışı devam ediyor.
Ukrayna’nın Rusya içlerine yaptığı İHA ve dron saldırıları, Moskova ile Kiev arasında gerilimi canlı tutuyor. Öte yandan çeşitli Ukrayna kentlerine Rusya’nın misillemesi de devam ediyor. Rusya Savunma Bakanlığı, 1 Ocak tarihinde Moskova ve çevresinde yaklaşık 10 İHA saldırı girişiminin hava savunma sistemleri tarafından engellendiğini açıkladı. Benzer saldırı girişimlerinin ülkenin farklı bölgelerinde de neredeyse her gün yaşandığı bildiriliyor.
Yeni yıl gecesi Herson bölgesinde sivillerin bulunduğu bir kafeye yönelik saldırı kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Olayda hayatını kaybeden ve yaralanan siviller olduğu belirtilirken, saldırının askeri hedeflerden ziyade sivil alanları hedef alması dikkat çekti.
Öte yandan Rus güvenlik birimleri, düşürülen bir Ukrayna menşeli insansız hava aracından elde edilen uçuş verilerinin incelendiğini ve söz konusu İHA’nın Rusya Devlet Başkanı’nın ikametgâhının bulunduğu Novgorod bölgesindeki bir noktayı hedef aldığının tespit edildiğini duyurdu. Elde edilen teknik verilerin diplomatik kanallar aracılığıyla ABD tarafına iletildi. Bununla birlikte Washington tam olarak ikna olmuş değil.
Trump, bu konuya ilişkin son açıklamasında ABD’li uzmanların Rusya Devlet Başkanı’nın konutunun hedef alındığını teyit edemediğini söyledi: “İnceleme yapabildikten sonra bunun gerçekleştiğine inanmadığımızı söyleyebilirim.”
Trump, bu değerlendirmesini, Avrupalı yetkililerin Rusya’nın iddiasının barış çabalarını baltalamaya yönelik bir girişimden ibaret olduğunu savunmasının ardından yaptı. Ancak Trump, ilk aşamada Rusya’nın iddialarını ciddiye aldığını söylemişti. Geçen pazartesi günü gazetecilere konuşan Trump, Rus mevkidaşının bu konuyu kendisiyle yaptığı telefon görüşmesinde gündeme getirdiğini söylemiş ve suçlama nedeniyle “çok öfkeli” olduğunu ifade etmişti.
Uzmanlar, Kiev yönetiminin bu tür saldırılarla cephede yaşanan askeri zorlukların yarattığı baskıyı azaltmayı ve Batılı müttefiklerine siyasi bir mesaj vermeyi amaçladığını değerlendiriyor. Gelişmeler, Ukrayna krizinde diplomatik çözüm ihtimalinin giderek zayıfladığına dair endişeleri artırıyor. Netice olarak Venezuela operasyonu ertesinde Rusya Ukrayna savaşında henüz bir barış ümidi yok. Tünelin ucunda ışık gözükmüyor."